Parenting Tips: घरात एखादं छोटंसं बाळ जन्माला आलं की, आनंदाची लाट संपूर्ण कुटुंबात पसरते. प्रत्येकजण त्या बाळाची काळजी घेण्याचा प्रयत्न करत असतो. विशेषतः घरातील मोठ्यांचा अनुभव आणि त्यांची पारंपरिक माहिती वेगळाच ठरतो. अशावेळी बाळाला दृष्ट लागू नये म्हणून बऱ्याच वेळा त्याच्या हातावर, पायावर किंवा कंबरेवर काळा धागा बांधण्यात येतो. परंतु, ही परंपरा जरी श्रद्धेने केली जात असली तरी, त्यामागे काही धोकेही दडलेले असतात, असा सल्ला तज्ज्ञ डॉक्टरांनी दिला आहे.
प्रसिद्ध बालरोगतज्ज्ञ डॉ. इम्रान पटेल यांनी याबाबत अतिशय महत्त्वाची माहिती दिली आहे. त्यांच्या मते, अनेक पालक आपल्या नवजात बाळाच्या सुरक्षेसाठी काळा धागा वापरतात, पण बऱ्याच वेळा हा धागा इतका घट्ट बांधला जातो की त्यामुळे बाळाच्या शरीरावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो. विशेषतः जर हा धागा खूप घट्ट असेल, तर त्यामुळे बाळाच्या नसा दाबल्या जाऊ शकतात, त्वचेला इजा होऊ शकते आणि कधी कधी शस्त्रक्रियेची वेळ येऊ शकते.
डॉ. पटेल यांच्या अनुभवातून असेही समोर आले आहे की, धागा कधी कधी त्वचेत आतपर्यंत रुततो आणि पालकांना त्याचा अंदाजही लागत नाही. परिणामी, त्या जागी इन्फेक्शन होऊन दुर्गंधी निर्माण होते. एका प्रकरणात तर एका बाळाच्या हातावर धागा रुतून इन्फेक्शन झालं आणि त्याची स्थिती इतकी बिघडली की, नंतर गॅंगरीन होण्याची शक्यता निर्माण झाली होती.
त्यामुळे, डॉक्टर सुचवतात की काळा धागा वापरण्याऐवजी मऊ आणि सैल बसणारे ब्रेसलेट वापरणं जास्त सुरक्षित ठरू शकतं. जर धागा वापरायचाच असेल, तर तो दर आठवड्याला बदलावा आणि तो नेहमी स्वच्छ ठेवावा. याशिवाय, तो धागा हातावर किंवा मानेवर न बांधता, शक्यतो पायावर बांधावा. कारण लहान मुलं हात किंवा मानेला बांधलेला धागा तोंडात टाकतात आणि त्यामुळे इन्फेक्शनचा धोका वाढतो.
श्रद्धा, परंपरा आणि अनुभव या सगळ्यांचं महत्त्व निश्चितच आहे. मात्र, आरोग्याची शास्त्रीय बाजूही समजून घेणं तेवढंच आवश्यक आहे. त्यामुळे बाळाच्या सुरक्षेसाठी काहीही करताना केवळ परंपरेवर न थांबता, डॉक्टरांचा सल्ला घेणं अधिक योग्य ठरतं.
आजच्या काळात माहिती, विज्ञान आणि आरोग्यविषयक जागरूकता वाढली असली तरी, अशा छोट्या गोष्टींकडे अनेक वेळा दुर्लक्ष केलं जातं. त्यामुळे काळा धागा बांधताना केवळ 'दृष्ट' लागणार नाही म्हणून नव्हे, तर त्याचा बाळाच्या आरोग्यावर काय परिणाम होऊ शकतो याचाही विचार गरजेचा आहे. आपल्याला बाळासाठी जे योग्य वाटतं ते करताना सजगता आणि शास्त्रीय विचारसरणी असणे हाच खराखुरा मायेचा धागा ठरेल.
बाळाला दृष्ट लागू नये म्हणून काळा धागा बांधण्याची परंपरा असूनही, डॉक्टरांच्या मते तो धोकादायक ठरू शकतो. घट्ट धागा रक्तप्रवाह थांबवतो, संसर्गही होऊ शकतो.
(Disclaimer: ही माहिती केवळ सामान्य ज्ञानासाठी प्रदान केली आहे. जय महाराष्ट्र या माहितीची कोणतीही हमी देत नाही. आरोग्यविषयक कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी तज्ज्ञ किंवा डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.)