Graduation Legacy Act: जगभरातील अनेक देशांमध्ये ग्रॅज्युएट होण्यासाठी विद्यार्थ्यांना केवळ शैक्षणिक परीक्षा पास करणे आवश्यक असते. मात्र, फिलिपिन्समध्ये एक वेगळाच, अनोखा नियम लागू आहे. या देशात पदवी मिळवण्यासाठी विद्यार्थ्यांना किमान 10 झाडे लावणे अनिवार्य आहे. हा नियम केवळ औपचारिकता नाही, तर पर्यावरणाच्या संवर्धनासाठी एक महत्त्वाचा उपक्रम आहे.
फिलिपिन्स सरकारने 2019 साली संसदेत ‘Graduation Legacy for the Environment Act’ हा कायदा मंजूर केला. हायस्कूल, कॉलेज आणि अगदी प्राथमिक शाळेतील विद्यार्थ्यांनाही पुढच्या वर्गात जाण्यापूर्वी किंवा पदवी मिळवण्यापूर्वी झाडे लावण्याचा पुरावा सादर करणे अनिवार्य करण्यात आले आहे. या कायद्याचा उद्देश फक्त झाडे लावणे नाही, तर तरुण पिढीमध्ये पर्यावरणाविषयी जागरूकता निर्माण करणे देखील आहे.
फिलिपिन्समध्ये जंगलतोडीमुळे वनक्षेत्र झपाट्याने घटले आहे. पूर्वी देशाचा सुमारे 70% भाग घनदाट जंगलांनी व्यापलेला होता, तर आता हे प्रमाण फक्त 20% पर्यंत कमी झाले आहे. या गंभीर समस्येवर मात करण्यासाठी सरकारने दरवर्षी 175 दशलक्षाहून अधिक झाडे लावण्याचे उद्दिष्ट ठरवले आहे. विद्यार्थ्यांना या मोहिमेत सहभागी करून घेणे हा एक अभिनव उपाय आहे.
झाडे लावण्यासाठी सरकारने विशेष जागा निश्चित केल्या आहेत. यामध्ये मॅंग्रोव्ह जंगले, शहरी मोकळ्या जागा, लष्करी परिसर यांचा समावेश आहे. एकदा झाडे लावली की त्यांची देखभाल स्थानिक सरकारी यंत्रणांवर सोपवण्यात येते. त्यामुळे विद्यार्थ्यांच्या प्रयत्नांचा प्रत्यक्ष फायदा दीर्घकालीन पर्यावरण संवर्धनात होतो.
हा नियम शिक्षण प्रणालीसाठीही एक वेगळा प्रयोग आहे. विद्यार्थ्यांना फक्त पुस्तकी ज्ञान देणे पुरेसे नाही, तर सामाजिक आणि पर्यावरणीय जबाबदारी शिकवणे आवश्यक आहे. झाडे लावल्यामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये निसर्गाचे महत्त्व, पर्यावरण संरक्षणाची गरज, आणि सामूहिक जबाबदारीची भावना वाढते.
फिलिपिन्सचा हा निर्णय फक्त देशापुरता मर्यादित नाही; जागतिक स्तरावर हा पर्यावरणपूरक आणि समाजाभिमुख शैक्षणिक प्रयोग इतर देशांसाठी आदर्श ठरू शकतो. हवामान बदल आणि जंगलतोडीसारख्या संकटांना सामोरे जाण्यासाठी जगभरातील सरकार आणि शैक्षणिक संस्थांनी अशा अभिनव कल्पनांकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.
या प्रकारच्या नियमामुळे तरुण पिढीमध्ये पर्यावरण संवर्धनासाठी सतत प्रयत्न करण्याची वृत्ती रुजते. शैक्षणिक यश आणि सामाजिक जबाबदारी यांचा समन्वय साधणे हाच या उपक्रमाचा मुख्य संदेश आहे. भविष्यातील पिढ्यांसाठी हा एक प्रेरणादायी आणि परिणामकारक पर्यावरणीय पथ ठरेल.
फिलिपिन्सने दाखवलेला हा अनोखा प्रयोग जगभरातील देशांसाठी एक आदर्श ठरू शकतो, जिथे शिक्षण आणि पर्यावरण संवर्धन एकत्र येतात.