नवी दिल्ली : दिल्लीहून श्रीनगरला जाणाऱ्या इंडिगोच्या विमानावर बुधवारी रात्री वीज कोसळली. यानंतर विमान हेलकावे खाऊ लागले. त्यामुळे प्रवाशांमध्ये मोठ्या प्रमाणात गोंधळ आणि भीतीचे वातावरण निर्माण झाले. वादळी वारा अन् मुसळधार पाऊस सुरू असतानाच ही घटना घडली, ज्यामुळे विमानाचे श्रीनगर विमानतळावर इमर्जन्सी लाँडिंग करण्यात आले. वैमानिकाने वेळीच घेतलेल्या योग्य निर्णयामुळे आणि खबरदारीमुळे विमानातील क्रू मेंबर्ससह 227 प्रवाशांचे जीव वाचू शकले. याच घटनेचा एक लाइव्ह थरारक व्हिडीओ आता सोशल मीडियावर व्हायरल होत आहे. हा व्हिडिओ विमानाच्या आत शूट करण्यात आला आहे. यात विमानाला धक्के बसत असल्याचेही जाणवत आहे. काही प्रवाशांचे घाबरलेले आवाज येत आहेत. हे पाहून तुम्हालाही धक्का बसेल.
विमानात एखाद्या व्यक्तीला वीज पडली तर काय होईल? त्यात प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांच्या जीवाला काही धोका असेल का की विमानात आधीच काही तंत्रज्ञान आहे? चला समजून घेऊया.
बुधवारी, खराब हवामानात विमानावर वीज कोसळल्याने दिल्लीहून श्रीनगरला जाणारे इंडिगोचे विमान 6E-2142 हे बातम्यांमध्ये आले. या अपघातामुळे प्रवाशांमध्ये घबराट पसरली होती, परंतु वैमानिकाच्या हुशारी आणि आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे विमान श्रीनगर विमानतळावर सुरक्षितपणे उतरले. मात्र, या घटनेत विमानाच्या पुढच्या भागाचे नुकसान झाले. या भागाला मोठे छिद्र पडले होते. प्रत्यक्षदर्शींच्या म्हणण्यानुसार, खराब हवामानात अचानक विमानाला अचानक जोरदार धक्के बसत असल्याचे जाणवू लागले आणि त्यामुळे प्रवाशांमध्येही भीती व अस्वस्थता निर्माण झाली. अनेक प्रवासी विमानात भीतीने ओरडू लागले. लहान मुलांना काय घडतेय हे न समजल्याने तीही गोंधळून जोरात रडू लागली. या विमानाच्या आतील प्रसंगाचा व्हिडिओ एका प्रवाशाने काढला आहे. तो सध्या व्हायरल होत आहे.
या घटनेनंतर, अनेकांना प्रश्न पडला आहे की विमानावर वीज पडली तर प्रत्यक्षात काय होते? चला हे समजून घेऊया.
विमानावर वीज पडली तर काय होते?
विजेचा उल्लेख आला की आपल्या मनात एक भयावह प्रतिमा निर्माण होते, पण तुम्हाला माहिती आहे का की विमाने विशेषतः वीज कोसळण्यासाठी डिझाइन केलेली असतात? आधुनिक विमानांची रचना आणि सुरक्षा व्यवस्था इतकी प्रगत आहे की विजेचा धक्का सहसा प्रवाशांपर्यंत पोहोचत नाही.
विमान सुरक्षेमागील विज्ञान
विमानाचा बाह्य थर, सामान्यतः अॅल्युमिनियमसारख्या वाहक धातूपासून बनलेला असतो. हे एका विशेष 'वाहक कोटिंग'ने सुसज्ज आहेत. हे कोटिंग विमानाच्या बाह्य पृष्ठभागावरील वीज दुसऱ्या दिशेने निर्देशित करते, ज्यामुळे ती विमानाच्या एका टोकापासून दुसऱ्या टोकापर्यंत प्रवास करू शकते आणि नंतर बाहेर पडू शकते.
प्रवाशांच्या सुरक्षेसाठी विशेष काळजी
अशाप्रकारे, वीज विमानाला स्पर्श करते पण कॉकपिट, प्रवासी केबिन किंवा इंधन टाक्यांसारख्या त्याच्या अंतर्गत भागांपर्यंत पोहोचत नाही. म्हणजेच, विमानाची रचना अशा प्रकारे केली आहे की विजेचा परिणाम प्रवाशांपर्यंत पोहोचू नये. कॉकपिटपासून ते प्रवाशांच्या सीटपर्यंत, सर्वकाही फॅराडे केज तत्त्वावर आधारित आहे, जे वीज बाह्य पृष्ठभागावर मर्यादित ठेवते. यामुळे प्रवाशांना धक्का लागत नाही किंवा त्यांना करंटही येत नाही.
तथापि, वीज कोसळल्याने विमानाच्या बाह्य पृष्ठभागावर किरकोळ भाजण्याचे किंवा ओरखडे पडू शकतात. दिल्ली-श्रीनगर विमानाच्या बाबतीत, वीज पडणे आणि गारपिटीमुळे विमानाच्या पुढच्या भागाचे नुकसान झाले, जी एक असामान्य परिस्थिती होती. या विमानाच्या आतील प्रसंगाचा व्हिडिओ एका प्रवाशाने काढला आहे. तो सध्या व्हायरल होत आहे.
अशा घटना किती वेळा घडतात?
आकडेवारीनुसार, सरासरी, प्रत्येक व्यावसायिक विमानाला दर हजार उड्डाण तासांतून एकदा वीज पडते. म्हणजेच, विमानाला त्याच्या आयुष्यात अनेक वेळा वीज पडू शकते. तरीसुद्धा, आधुनिक सुरक्षा मानकांमुळे अशा घटना क्वचितच गंभीर अपघातांना कारणीभूत ठरतात.
लँडिंगनंतर तपासणी
वीज पडल्यानंतर, ग्राउंड इंजिनिअर्स विमान उतरवताना त्याची सखोल तपासणी करतात. ते सेन्सर्स, वायरिंग किंवा इतर सिस्टीमना कोणतेही नुकसान होणार नाही याची खात्री करतात. आवश्यक असल्यास, खराब झालेले भाग बदलले जातात. विमानाच्या पंखांवर, शेपटीवर आणि नाकावर बसवलेले 'स्टॅटिक डिस्चार्जर्स' वीज सुरक्षितपणे विरघळवण्यास मदत करतात. याव्यतिरिक्त, इंधन टाक्या विशेष इन्सुलेशन आणि दुहेरी शिल्डिंगसह संप्रेषण उपकरणांनी संरक्षित केल्या आहेत.
श्रीनगरला जाणाऱ्या विमानात काय घडले? प्रवाशांनी सांगितले
बुधवारी संध्याकाळी, इंडिगो फ्लाइट 6E-2142 दिल्लीहून श्रीनगरला जात असताना श्रीनगरवरील हवामान अचानक बदलले. जोरदार वारे, मुसळधार पाऊस आणि गारपिटीमुळे विमानाला तीव्र गोंधळाचा सामना करावा लागला. त्याच क्षणी विमानावर विजेचा एक तेजस्वी लखलखाट झाला. प्रवाशांनी सांगितले की विमान हादरले आणि त्यानंतर मोठा आवाज झाला, ज्यामुळे केबिनमध्ये घबराट पसरली. काही प्रवाशांनी भीतीने प्रार्थना करायला सुरुवात केली, तर मुले रडू लागली. काही प्रवाशांनी तर हा अगदी मृत्यूचा जवळून अनुभव असल्याचे म्हटले आहे.
पायलटने तातडीने श्रीनगर एअर ट्रॅफिक कंट्रोलला आपत्कालीन परिस्थितीची माहिती दिली आणि संध्याकाळी 6:30 वाजता विमान सुरक्षितपणे उतरवले. विमानातील सर्व 227 प्रवासी आणि क्रू मेंबर्स सुरक्षित राहिले. तथापि, वीज आणि गारपिटीमुळे विमानाचा पुढचा भाग, विशेषतः नाकाचे नुकसान झाल्याचे तपासात समोर आले. या विमानावर आकाशात वेगाने उडत असताना गारपिटीचाही मारा झाला. तांत्रिक तपासणीसाठी इंडिगोने विमान तात्पुरते ग्राउंडेड केले आहे. विमानाची पूर्ण दुरुस्ती झाल्याशिवाय, याचे पुन्हा उड्डाण करण्यास परवानगी मिळणार नाही.